Yazar: AYDIN ÖZTÜRK
3 Kasım 1957. Sputnik 2 uzaya fırlatıldı. İçinde bir köpek vardı. Adı Laika’ydı.
Sovyet devlet medyası müjdeyi verdi: İlk canlı varlık uzaya gönderilmişti. Laika sağlıklıydı. Yiyecek ve su sistemi vardı. Bilimsel veriler toplanıyordu.
Bunların hepsi doğruydu. Ama söylenmeyen bir şey vardı.
Laika’nın geri dönme planı yoktu.
Sputnik Yarışı
1957 Ekim’inde Sovyetler Sputnik 1’i fırlattı. İlk yapay uydu. Dünya büyük bir sarsıntı yaşadı. ABD uzay yarışında geride kalmıştı.
Kruşçev bilim insanlarını çağırdı. Kasım’daki Sovyet Devrimi’nin 40. yıl dönümü için büyük bir başarı istiyordu. Bir ay içinde. Sadece bir ay.
Bilim insanları imkânsızı yapmak zorundaydı. Bu kadar kısa sürede uzaya canlı gönderecek ve geri getirecek bir sistem geliştirilemezdi.
Geri getirme planı olmadan göndermek mümkündü.
Laika Nasıl Seçildi?
Laika Moskova sokaklarından toplanmış bir başıboş köpekti. Sovyet uzay programı deneyleri için başıboş köpekler kullanıyordu. Bunların hayatta kalmaya daha dayanıklı olduğu düşünülüyordu.
Laika sakin, eğitilebilir ve küçük yapılıydı. Seçildi. Eğitim gördü. Kapsüle alıştırıldı.
Bilim insanlarından bazıları ona bağlandı. Gideceği yeri biliyorlardı.
Gerçek Son
Sovyet resmi açıklaması yıllarca şunu söyledi: Laika birkaç gün boyunca sağlıklı yaşadı. Yiyeceği tükendi. Uyutularak hayatına son verildi.
Bu yalan.
2002’de Sovyet uzay programında çalışmış bilim insanı Dimitri Malashenkov gerçeği açıkladı: Laika fırlatmadan birkaç saat sonra hayatını kaybetti. Kapsülün ısı kontrol sistemi arıza yaptı. Isı hızla yükseldi. Laika aşırı ısıdan ve stresden öldü.
Birkaç gün değil, birkaç saat.
Kahraman mı, Kurban mı?
Laika Sovyetler’de kahraman ilan edildi. Pul basıldı, anıt dikildi, çocuk kitapları yazıldı.
Batı’da tepkiler karışıktı. Hayvan hakları örgütleri protesto yaptı. İngiltere’de Kraliyet Hayvanları Koruma Derneği kınadı.
Sonraki on yıllarda Sovyet uzay programı köpekleri geri getirmeyi başardı. Belka ve Strelka 1960’ta uzaya gidip döndü. Laika bu gelişmenin yolunu açtı.
Ama kendisi hiç dönemedi.
Son Söz
Laika’nın hikayesi uzay yarışının ne kadar acımasız bir rekabet olduğunu gösteriyor. İki süper gücün prestij savaşında bir köpek hem araç hem sembol hem de kurban oldu.
Ve onlarca yıl boyunca gerçek gizlendi. Çünkü kahraman masalı kurban masalından çok daha kullanışlıydı.
Laika’nın anıtı Moskova’da hâlâ duruyor. Üzerinde yazıyor: “İnsanlığın uğruna.”
