Yazar: AYDIN ÖZTÜRK
Tarihler 1958’i gösterirken Çin lideri Mao Zedong büyük bir sorun tespit etti: Serçeler buğday ambarlarına giriyordu. Tahıl çalıyordu. Bu kabul edilemezdi.
Çözüm basitti: Serçeleri yok et.
Kampanya başladı. Adı “Büyük Sıçrama İleri.” Serçe yoketme bu kampanyanın dört ana hedefinden biriydi. Diğerleri: sivrisinek, fare ve sinek.
Çin halkı seferber edildi. Köylüler, şehirliler, öğrenciler, askerler. Herkes katılacaktı. Hedef: Mümkün olduğu kadar çok serçe öldürmek.
Yöntemler
Serçeleri öldürmek düşündüğünden zordu. Ama Çin halkı yaratıcıydı.
Tarlalarda insanlar bayrak sallayarak, davul çalarak, gürültü çıkararak serçelerin konmamasını sağladı. Serçeler durmaksızun uçmak zorunda kaldı. Yorulunca düştüler. Toplayan oldu. Yuvalar ve yumurtalar imha edildi.
Kentlerde binaların çatıları mevzi haline geldi. İnsanlar serçelerin konduğu yerlerde bekledi, gelince kovaladı.
On sekiz ay boyunca resmi rakamlara göre yaklaşık 1 milyar serçe öldürüldü. Bazı tahminler 4 milyara kadar çıkıyor.
Ekolojik Felaket
Sonra beklenmedik bir şey oldu.
Serçeler yok olunca çekirge popülasyonu patlama yaptı. Çünkü serçeler çekirge yiyor, çekirge nüfusunu doğal yollarla kontrol altında tutuyordu.
Serçe yoktu artık. Çekirgeler çoğaldı. Tarlalara indi. Tahılları yedi.
Mao’nun serçe katliamiyla kurtarmaya çalıştığı tahıllar çekirgeler tarafından mahvedildi.
Büyük Çin Kıtlığı başladı. 1959 ile 1961 arasında tahminlere göre 15 ile 55 milyon arasında insan hayatını kaybetti. Tarihte kaydedilen en büyük kıtlıklardan biriydi.
Bilim İnsanlarının Uyarısı
Çinli ornitologlar yani kuş bilimciler kampanya başlamadan önce uyardı: Serçeler tahıl çalar ama aynı zamanda zararlı böcekleri de yer. Ekosistemdeki rolleri kritiktir. Yok edilmemeli.
Uyarı dikkate alınmadı. Uyaranlar cezalandırıldı. Mao’nun kararına karşı çıkmak tehlikeliydi.
1960’ta Mao serçe yerine tahta böceğini listeye aldı. Ama iş işten geçmişti.
Son Söz
Mao’nun serçe savaşı ekolojik cahilliğin ve tartışılmaz otorite kültürünün ne kadar yıkıcı olabileceğini gösteriyor.
Bir ekosistem milyonlarca yıl içinde gelişmiş bir denge üzerine kuruludur. O dengedeki tek bir halkayı koparmak zincirleme felaketlere yol açabilir.
Ve bilen sesini yükseltemediğinde en kötü kararlar bile hayata geçer.
